معرفی اجمالی کتاب تفسیر نمونه

تفسیر نمونه

معرفى اجمالى

تفسیر نمونه: تفسیر و بررسى تازه‌اى در باره قرآن مجید با در نظر گرفتن نیازها، خواست‌ها، پرسش‌ها، مکتب‌ها و مسائل روز، اثر فارسى آیت‌الله مکارم شیرازى و گروهى از دانشمندان حوزه علمیه قم، حجج اسلام محمدرضا آشتیانى، محمدجعفر امامى، عبدالرسول حسنى، سید حسن شجاعى کیاسری، محمود عبداللهى، محسن قرائتى، محمد محمدى اشتهاردى و شهید سید نورالله طباطبایى‌نژاد مى‌باشد [۱].

این تفسیر، از متداول‌ترین تفاسیر فارسى عصر ماست که به زبان ساده و گویا بیان شده و قابل استفاده براى عموم به نگارش درآمده و همچنین مورد استقبال اقشار مختلف قرار گرفته که تجدید چاپ‌هاى فراوان آن در طول سال‌هاى اخیر، دلیل این مدعاست [۲].
ساختار

کتاب، با مقدمه آیت‌الله مکارم شیرازى آغاز و مطالب در بیست و هفت جلد، تنظیم شده است.

«نمونه»، تفسیرى کامل مى‌باشد که شامل تمام قرآن، در ۲۷ جلد و با ویژگى عصرى و اجتماعى بودن در میان قرآن‌پژوهان مطرح است؛ زیرا مناسب با نیازها و پرسش‌هاى عصر، پیام قرآن را با زبان روز تبیین کرده و از مباحث فنى و کلاسیک ادبى پرهیز نموده است [۳].

روش ارائه مطالب در این تفسیر، چنین است که در آغاز، پس از بیان نکات کلى و عام در هر سوره، به فضاى حاکم بر سوره، سبک و سیاق و موضوعات مهم مطرح‌شده در سوره اشاره مى‌شود، آنگاه به مضمون آیه پرداخته و با روش بیانى و تحلیلى در تفسیر، مسائل زندگى و هدایت انسان تشریح مى‌گردد [۴].

این تفسیر فقط به شرح تفسیر آیات بسنده ننموده، بلکه در کنار شرح و بسط آیات، به مسایل اجتماعى نیز پرداخته و به تناسب موضوع، به بسیارى از سؤالات و شبهاتى که ممکن است ذهن‌ها، به‌ویژه نسل جوان را به خود مشغول دارد، پاسخ گفته است. تفسیر نمونه از بیان مطالب علمى نیز بازنمانده است [۵].

ازهمین‌رو، تفسیر نمونه، از تفاسیر علمى معاصر محسوب مى‌گردد. مفسران در این تفسیر، عنایت دارند آیاتى را که مربوط به آفرینش انسان، حیوان و جهان طبیعت است و احتمالا اشاره‌هایى به نظریات و اکتشافات جدید دارد، منطبق سازند [۶].

روش گردآورى مطالب در این تفسیر، بدین‌گونه است که نخست آیات قرآن در بخش‌هاى مختلف، میان مفسران تقسیم شده و با راهنمایى‌هاى لازم قبلى از طرف آیت‌الله مکارم شیرازى، تفاسیر مختلفى که منابع اصلى تفسیر بود و به قلم محققان بزرگ این فن، اعم از شیعه و سنى نگاشته شده بود، مورد بررسى قرار مى‌گرفت (مانند: تفسیر «مجمع البیان» محقق طبرسى، «أنوار التنزیل» قاضى بیضاوى، «الدر المنثور» جلال‌الدین سیوطى، «برهان» محدث بحرانى، «المیزان» علامه طباطبایى، «المنار» تقریر درس محمد عبده، «فی ظلال» سید قطب، «مراغی» احمد مصطفى مراغى، «مفاتیح الغیب» فخر رازى، «روح الجنان» ابوالفتح رازى، «أسباب النزول» واحدى، «قرطبی» محمد بن احمد انصارى قرطبى، «روح المعانی» علامه شهاب‌الدین محمد آلوسى، «نور الثقلین» عبدعلى بن جمعه حویزى، «صافی» ملامحسن فیض کاشانى و «تبیان» شیخ طوسى و بعضى تفاسیر دیگر) و سپس یافته‌ها را که بر نیازها و تقاضاهاى روز تطبیق داشت، جمع‌آورى نموده، در جلسات عمومى این هیئت که همه‌روز تشکیل مى‌شد، مطرح مى‌گردید و در همان جلسه، دریافت‌هاى تازه را از قرآن که مى‌بایست بر آنها افزوده شود، افزوده مى‌شد و پس از بحث و گفتگو و مشاوره پیرامون مباحث مختلف و مراجعه به منابع گوناگون، آیت‌الله مکارم شیرازى مطالب را املا کرده و توسط دیگران، نوشته مى‌شد [۷].
گزارش محتوا

در مقدمه، به این پرسش پرداخته شده که تفسیر مطلوب در این عصر، کدام است؟ در پاسخ به این سؤال، تفسیر مطلوب، تفسیرى معرفى شده که بتواند عظمت قرآن را به تحقیق و نه به تقلید، به ما نشان دهد و به نیازها، دردها و مشکلات ما در این عصر، پاسخ گوید [۸].

برخى از ویژگى‌ها و مزایاى این تفسیر را مى‌توان در نکات زیر، خلاصه نمود:

    از آنجا که قرآن، کتاب زندگى و حیات است، در تفسیر آیات به‌جاى پرداختن به مسایل ادبى و عرفان و مانند آن توجه خاصى به مسایل سازنده زندگى مادى و معنوى و به‌ویژه مسایل اجتماعى شده و به اندازه کافى روى مسایلى که تماس نزدیک با حیات فرد و اجتماع دارد، تکیه گردیده است [۹].
    تناسب عناوینى که در آیات مطرح مى‌شود: در ذیل هر آیه بحث فشرده و مستقلى در باره موضوعاتى مانند ربا، بردگى، حقوق زن، فلسفه حج، اسرار تحریم قمار، شراب، گوشت خوک، ارکان و اهداف جهاد اسلامى و مانند آن آمده است تا خوانندگان در یک مطالعه اجمالى، از مراجعه به کتاب‌هاى دیگر بى‌نیاز گردند [۱۰].
    کوشش شده، ترجمه ذیل آیات، روان، سلیس و گویا و دقیق و در نوع خود، جالب و رسا بوده باشد [۱۱].
    به‌جاى پرداختن به بحث‌هاى کم‌حاصل، توجه مخصوص به ریشه لغات و شأن نزول آیات که هر دو در فهم دقیق معانى قرآن مؤثر هستند، شده است [۱۲].
    اشکالات و ایرادات و سؤالات مختلفى که گاهى در پیرامون اصول و فروع اسلام مطرح مى‌گردد، به‌تناسب هر آیه طرح شده و پاسخ فشرده آن، ذکر گردیده است؛ مانند شبهه آکل و مأکول، معراج، تعدد زوجات، علت تفاوت ارث زن و مرد، تفاوت دیه زن و مرد، حروف مقطعه قرآن، نسخ احکام، جنگ‌ها و غزوات اسلامى، آزمایش‌هاى گوناگون الهى و ده‌ها مسئله دیگر؛ به‌طورى که هنگام مطالعه آیات، علامت استفهامى در ذهن خواننده باقى نماند [۱۳].
    از اصطلاحات پیچیده علمى که نتیجه آن اختصاص کتاب به صنف خاصى است، در متن کتاب دورى و به هنگام ضرورت، در پاورقى آمده تا براى دانشمندان و صاحب‌نظران نیز مفید باشد [۱۴].

وضعیت کتاب

فهرست مطالب هر جلد، در ابتداى همان جلد آمده است.

در پاورقى‌ها علاوه بر ذکر منابع، برخى از لغات و عبارات مشکل متن، توضیح داده شده است.

متن فارسى این تفسیر، ده‌ها بار چاپ و منتشر شده و ترجمه کامل آن به زبان «اردو» در (۲۷) جلد نیز بارهاى به چاپ رسیده است و ترجمه کامل آن به زبان «عربى» نیز به نام تفسیر «الأمثل» اخیرا در بیروت به چاپ رسیده است. ترجمه آن به زبان «انگلیسى» نیز هم‌اکنون در دست تهیه مى‌باشد [۱۵].

پانویس

۱-فعال عراقى‌نژاد، حسین، ص ۳۸
۲-همان
۳-فعال عراقى‌نژاد، حسین، ص ۳۸
۴-همان، ص ۳۹
۵-همان
۶-همان
۷-مقدمه، ص بیست و هفت
۸-فعال عراقى‌نژاد، حسین، ص ۳۸
۹-همان، ص ۳۹
۱۰-همان
۱۱-همان
۱۲-همان
۱۳-همان
۱۴-همان

۱۵-على‌بابایى، احمد، ج ۱، ۲۰

منابع مقاله

۱. مقدمه و متن کتاب.

۲. فعال عراقى‌نژاد، حسین «مفسران معاصر / تفسیر نمونه آیت‌الله مکارم شیرازى»، پایگاه مجلات تخصصى نور، نشریه: دو هفته‌نامه گلستان قرآن، دى ۱۳۷۹، شماره ۴۶ (۳ صفحه، از ۳۸ تا ۴۰).

۳. على‌بابایى، احمد «برگزیده تفسیر نمونه»، زیر نظر آیت‌الله مکارم شیرازى، تهران، دارالکتب الإسلامیه، ۱۳۷۴ – ۱۳۷۶.

منبع: ویکی نور

ممکن است بپسندید...

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

فارسی سازی پوسته توسط: همیار وردپرس